Wat je kunt doen tegen haaruitval hangt sterk af van de oorzaak. Haaruitval door stress of een tekort aan voedingsstoffen is vaak tijdelijk en verdwijnt vanzelf als je de oorzaak aanpakt. Bij erfelijke haaruitval of kale plekken zijn er behandelingen die het proces kunnen vertragen, maar zelden volledig stoppen. Het goede nieuws: er zijn voor bijna elke vorm van haaruitval concrete stappen die je kunt zetten.
Hoeveel haarverlies is normaal?
Elke dag verlies je haar. Een verlies van 50 tot 100 haren per dag is heel gewoon en valt onder de normale haargroeiccyclus. Zie je ineens veel meer haar op je kussen, in de douche of in je borstel, dan is er mogelijk iets anders aan de hand. Een handige check: trek voorzichtig aan een plukje haar (zo’n 50 haren). Als er meer dan 5 tot 6 haren loskomen, kan er sprake zijn van overmatig haarverlies.
Veelvoorkomende oorzaken van haaruitval
Voordat je iets kunt doen tegen haaruitval, is het slim om te weten waardoor het komt. De meest voorkomende oorzaken zijn:
- Erfelijkheid: de meest voorkomende vorm, ook wel androgenetische alopecia genoemd. Mannen krijgen een terugwijkende haarlijn of kale plek op de kruin; vrouwen merken vaak een brede scheiding of dunner wordend haar bovenop het hoofd.
- Stress: na een heftige periode (ziekte, operatie, zwangerschap, verlies) kan haar massaal uitvallen. Dit heet telogeen effluvium en treedt vaak 2 tot 3 maanden na de stressvolle gebeurtenis op.
- Tekort aan voedingsstoffen: een tekort aan ijzer, zink, biotine of vitamine D wordt regelmatig in verband gebracht met haaruitval.
- Schildklierproblemen: een trage of overactieve schildklier verstoort de hormoonbalans en kan haaruitval veroorzaken.
- Alopecia areata: een auto-immuunziekte waarbij kale, ronde plekken ontstaan op het hoofd of elders op het lichaam.
- Medicijnen: sommige medicijnen, zoals chemotherapie, bloedverdunners of antidepressiva, kunnen tijdelijk haaruitval veroorzaken.
Wat te doen tegen haaruitval: per oorzaak
De aanpak verschilt per type haaruitval. Hieronder staan concrete stappen per oorzaak.
Bij erfelijke haaruitval zijn er twee bewezen middelen. Minoxidil is een lotion of schuim dat je op de hoofdhuid smeert en de haargroei stimuleert. Het is vrij verkrijgbaar bij de apotheek. Finasteride is een pil op recept voor mannen die de hormoonhuishouding beïnvloedt. Beide middelen moeten langdurig worden gebruikt; zodra je stopt, keert de haaruitval terug. Een huisarts of dermatoloog kan je adviseren wat in jouw situatie past.
Bij stress of tijdelijke haaruitval is het wachten op herstel. Zodra de oorzaak (de stressvolle periode, de bevalling, de ziekte) voorbij is, groeit het haar vanzelf terug. Dat duurt meestal 3 tot 6 maanden. Je hoeft hier geen bijzonder middel voor te gebruiken.
Bij een tekort aan voedingsstoffen laat je eerst bloed prikken bij de huisarts om te controleren of er echt een tekort is. Alleen dan heeft het zin om supplementen te nemen. Zomaar bijschaffen zonder tekort heeft geen bewezen effect op haargroei. IJzertekort is relatief vaak een oorzaak, zeker bij vrouwen met zware menstruatie.
Bij alopecia areata ga je naar de huisarts of dermatoloog. Er zijn behandelingen met corticosteroïden (injecties of crèmes) die de kale plekken kunnen aanpakken. Het verloop is wisselend: soms groeit haar vanzelf terug, soms niet.
Bij haaruitval door medicijnen bespreek je dit altijd eerst met de arts die het middel heeft voorgeschreven. Stop nooit op eigen houtje met medicatie. Soms is een alternatief medicijn mogelijk.
Wat helpt niet (of nauwelijks)?
Er zijn veel producten op de markt die beweren haaruitval te stoppen of haar dikker te maken. Shampoos en serums met biotin, cafeïne of keratine zijn populair, maar wetenschappelijk bewijs voor een sterk effect is beperkt. Ze kunnen het haar glanzender of voller laten lijken, maar lossen de onderliggende oorzaak niet op. Hetzelfde geldt voor veel voedingssupplementen voor haar, tenzij er aantoonbaar een tekort is.
Harde borstels, strakke vlechten, hittestyling en het frequent verven van haar kunnen haarbreuk verergeren, maar zijn zelden de hoofdoorzaak van echte haaruitval. Het aanpassen van je haarverzorgingsroutine is zinnig als je kwetsbaar haar hebt, maar pakt onderliggende uitval niet aan.
Wanneer ga je naar de huisarts?
Ga naar de huisarts als je ineens kale plekken ziet, als het haar snel en veel uitvalt, als je andere klachten hebt (vermoeidheid, gewichtsverandering, jeuk op de hoofdhuid) of als de haaruitval langer dan 3 maanden aanhoudt zonder duidelijke oorzaak. De huisarts kan bloedonderzoek doen en je indien nodig doorverwijzen naar een dermatoloog.
Haaruitval is zelden gevaarlijk, maar het kan veel impact hebben op hoe je je voelt. Een eerlijk gesprek met je huisarts is bijna altijd de beste eerste stap, ook al lijkt het een “klein” probleem. Zo weet je zeker wat de oorzaak is en welke aanpak voor jou écht zin heeft, in plaats van geld te steken in middelen die weinig opleveren.