De meest voorkomende oorzaken van haaruitval zijn erfelijke aanleg, hormonale veranderingen, stress, voedingstekorten en bepaalde ziekten of medicijnen. Elke dag verliezen mensen gemiddeld 50 tot 100 haren, en dat is volkomen normaal. Valt er structureel meer uit, of ontstaan er kale plekken, dan is er waarschijnlijk een onderliggende oorzaak.
Erfelijkheid: de meest voorkomende oorzaak van haaruitval
Bij de meeste mensen die kaal worden, speelt erfelijkheid de hoofdrol. Dit heet androgenetische alopecia, ook wel erfelijke haaruitval of patroonkaalheid. Bij mannen begint het vaak bij de slapen of op de kruin. Bij vrouwen wordt het haar diffuus dunner, vooral op de bovenkant van het hoofd. De haarzakjes reageren gevoeliger op het hormoon dihydrotestosteron (DHT), waardoor haren steeds dunner en korter groeien totdat ze helemaal wegblijven.
Of je hier last van krijgt, hangt af van genen die je van beide ouders meegekregen hebt, niet alleen van de moederskant. Hoe eerder het begint, hoe sneller het proces doorgaans gaat.
Hormonale oorzaken van haaruitval
Hormonen hebben een grote invloed op de haargroei. Bij vrouwen zijn zwangerschap en de periode erna een bekende trigger: na de bevalling daalt het oestrogeengehalte snel, waardoor veel haren tegelijk in de rustfase gaan en na een paar maanden uitvallen. Dit heet telogen effluvium. Het trekt meestal vanzelf bij binnen zes tot twaalf maanden.
Ook de overgang kan haaruitval veroorzaken. Door de daling van oestrogeen en progesteron verschuift de verhouding met androgenen, wat de haargroei negatief beïnvloedt. Schildklierproblemen, zowel een te trage als een te actieve schildklier, zijn een andere hormonale oorzaak. De huisarts kan dit eenvoudig testen via een bloedonderzoek.
Stress en haaruitval
Hevige lichamelijke of emotionele stress kan ervoor zorgen dat veel haarzakjes tegelijk in de rustfase schieten. Je merkt het effect pas twee tot vier maanden later, wanneer het haar massaal uitvalt. Oorzaken kunnen zijn: een zware operatie, een ernstige infectie, een groot verlies of een langdurige periode van overbelasting.
Het goede nieuws: zodra de stress wegvalt en het lichaam herstelt, groeit het haar bij de meeste mensen gewoon terug. Chronische stress werkt anders en kan de haaruitval laten voortduren zolang de situatie aanhoudt.
Voedingstekorten die haaruitval veroorzaken
Haren hebben bouwstoffen nodig. Een tekort aan bepaalde voedingsstoffen kan de haargroei flink verstoren. De meest voorkomende tekorten bij haaruitval zijn:
- IJzer: een laag ferritinegehalte komt vaak voor bij vrouwen en remt de haarproductie.
- Vitamine D: een tekort wordt in verband gebracht met haarzakjes die minder goed functioneren.
- Zink: zink speelt een rol bij de celdeling in de haarzakjes.
- Biotine (vitamine B8): een ernstig tekort is zeldzaam, maar bij streng diëten kan het voorkomen.
- Eiwitten: haar bestaat voor het grootste deel uit keratine, een eiwit. Te weinig eiwit in je voeding remt de aanmaak.
Crashdiëten en eenzijdige eetpatronen zijn bekende boosdoeners. Laat bij twijfel je bloedwaarden controleren voordat je zomaar supplementen gaat slikken, want een overschot aan bepaalde stoffen (zoals selenium) kan juist haaruitval veroorzaken.
Ziekten en aandoeningen als oorzaak
Verschillende medische aandoeningen kunnen haaruitval als bijwerking hebben. Een bekende is alopecia areata, waarbij het immuunsysteem de eigen haarzakjes aanvalt. Dit geeft ronde kale plekken, soms één, soms meerdere tegelijk. In ernstige gevallen valt al het hoofdhaar (alopecia totalis) of zelfs alle lichaamsbeharing (alopecia universalis) uit.
Andere aandoeningen die haaruitval kunnen veroorzaken:
- Schimmelinfecties van de hoofdhuid (tinea capitis), vaker bij kinderen
- Lupus, een auto-immuunziekte
- Psoriasis op de hoofdhuid
- Polycysteus ovarium syndroom (PCOS) bij vrouwen
Medicijnen die haaruitval kunnen geven
Sommige medicijnen tasten de haargroei aan als bekende bijwerking. Chemotherapie is het meest bekende voorbeeld, maar ook andere middelen kunnen haaruitval veroorzaken:
- Bloedverdunners (anticoagulantia)
- Bètablokkers (voor hartproblemen of hoge bloeddruk)
- Antidepressiva
- Bepaalde anticonceptiemiddelen, met name bij stoppen of wisselen
- Retinoïden (vitamine A-afgeleiden, gebruikt bij acne)
Stop nooit zomaar met medicijnen als je vermoedt dat ze haaruitval veroorzaken. Bespreek het altijd eerst met je arts. In veel gevallen groeit het haar terug zodra het medicijn wordt gestopt of vervangen.
Andere oorzaken van haarverlies
Naast de grote groepen zijn er nog andere factoren die haaruitval kunnen veroorzaken of verergeren. Strak haar (in vlechten, paardenstaarten of knotten) geeft op den duur trekkracht op de haarzakjes, wat traction alopecia heet. De kaalheid begint dan langs de haarlijn. Ook overmatige hitte door föhnen, stijltangen en krultangen, en agressieve chemische behandelingen tasten het haar aan, al gaat het hier meer om breuk dan om uitval vanuit de wortel.
Roken wordt in verband gebracht met versnelde erfelijke haaruitval, omdat het de doorbloeding van de hoofdhuid belemmert. En ouder worden gaat altijd gepaard met enige verdunning van het haar, los van andere oorzaken.
Merk je dat je haar sneller uitvalt dan normaal, dat er kale plekken ontstaan of dat het al langere tijd aanhoudt? Dan is het verstandig om naar de huisarts te gaan. Een bloedonderzoek, gerichte vragen over medicijnen en leefstijl, en zo nodig een doorverwijzing naar een dermatoloog helpen om de exacte oorzaak van haaruitval te achterhalen. Veel oorzaken zijn goed behandelbaar, zeker als je er vroeg bij bent.