Haaruitval is tot op zekere hoogte volkomen normaal: gemiddeld verlies je zo’n 50 tot 100 haren per dag. Dat klinkt als veel, maar je hoofd telt naar schatting zo’n 100.000 haarfollikels, dus merk je hier in de regel weinig van. Pas als je meer haren verliest dan er bijgroeien, of als er kale plekken ontstaan, is er iets aan de hand dat aandacht verdient.
Wanneer is haaruitval normaal?
Elke haar doorloopt een groeicyclus van aangroei, rust en uitval. Een losgelaten haar in je borstel of in de doucheput hoort gewoon bij dat proces. Je merkt pas echt verschil als de hoeveelheid uitgevallen haar structureel groter is dan wat er teruggroeit. Een handvol haren in de borstel na het wassen is geen reden tot zorg. Wordt het een flinke pluk, of zie je bij het scheiden van je haar de schedel duidelijker door schijnen dan een jaar geleden, dan is het zinvol om verder te kijken.
Tijdelijke toename van haaruitval kan heel gewone oorzaken hebben. Na een zware ziekte, een bevalling of een periode van veel stress verlies je soms tijdelijk meer haar dan normaal. Dit heet telogen effluvium. Het haar groeit daarna meestal vanzelf terug, al kan dat enkele maanden duren.
Veelvoorkomende oorzaken van haaruitval
De meest voorkomende vorm bij zowel mannen als vrouwen is erfelijke haaruitval, ook wel androgenetische alopecia genoemd. Bij mannen begint dit vaak met een terugtrekkende haarlijn of een kale plek op de kruin. Bij vrouwen is het beeld anders: het haar wordt gelijkmatig dunner over de hele schedel, terwijl de haarlijn meestal intact blijft.
Naast erfelijkheid zijn er meerdere oorzaken die haaruitval kunnen veroorzaken of versnellen:
- Tekorten aan voedingsstoffen, zoals ijzer, zink of vitamine D. Dit is een van de meest onderschatte oorzaken, zeker bij mensen die weinig vlees eten of een eenzijdig dieet volgen.
- Schildklierproblemen, zowel een te trage als een te actieve schildklier kunnen invloed hebben op de haargroei.
- Hormonale veranderingen door zwangerschap, de overgang of het stoppen met de anticonceptiepil.
- Bepaalde medicijnen, zoals bloedverdunners, antidepressiva of chemotherapie.
- Alopecia areata, een auto-immuunziekte waarbij het afweersysteem de haarfollikels aanvalt. Dit uit zich in ronde kale plekken, soms plotseling.
- Schimmelinfecties van de schedel (tinea capitis), die vaker voorkomen bij kinderen dan bij volwassenen.
Kale plekken: wanneer naar de huisarts?
Plotselinge ronde kale plekken, haaruitval gepaard met jeuk, schilfering of roodheid, of uitval op ongewone plekken (wenkbrauwen, wimpers, schaamhaar) zijn redenen om een huisarts te raadplegen. Datzelfde geldt als de uitval snel verergert of als je er veel last van hebt. De huisarts kan via bloedonderzoek uitsluiten of een tekort of schildklierprobleem meespeelt, en kan je zo nodig doorverwijzen naar een dermatoloog.
Ga ook naar de huisarts als je kinderen kale plekken ontwikkelen. Bij kinderen is haaruitval minder vaak erfelijk van aard en verdient een andere oorzaak meer aandacht.
Wat kun je zelf doen?
Bij erfelijke haaruitval zijn er bewezen behandelingen. Minoxidil is een middel dat als lotion of schuim op de schedel wordt aangebracht en de haargroei kan stimuleren. Het is zonder recept verkrijgbaar en werkt bij een deel van de gebruikers. Finasteride is een tablet die alleen voor mannen beschikbaar is op recept en de productie van het hormoon DHT remt, dat verantwoordelijk is voor erfelijke haaruitval.
Zorg daarnaast voor een gevarieerd eetpatroon met voldoende eiwitten, ijzer en vitamines. Crash-diëten en extreme caloriebeperking zijn een bekende trigger voor tijdelijke haaruitval. Wees voorzichtig met strakke vlechten, hittestyling en agressieve chemische behandelingen: die beschadigen de haarschacht en kunnen op termijn de follikel aantasten.
Supplementen worden veel aangeprezen, maar werken alleen als er een aantoonbaar tekort is. Zonder tekort heeft extra biotine of zink geen bewezen effect op de haargroei. Laat bij twijfel eerst bloedwaarden controleren voordat je iets slikt.
Wat helpt niet of nauwelijks?
Er circuleert veel onbewezen advies rond het onderwerp haaruitval. Vaker wassen of juist minder wassen maakt geen verschil voor de hoeveelheid haar die je verliest. Knippen stimuleert de haargroei niet, het haar ziet er daarna alleen voller uit. Dure shampoos met “haargroei-formule” hebben in de meeste gevallen geen klinisch bewijs dat ze de uitval stoppen of terugdraaien.
Veelgestelde vragen over haaruitval
Is haaruitval te stoppen? Dat hangt af van de oorzaak. Tijdelijke uitval door stress of een tekort lost zichzelf vaak op als de oorzaak wegvalt. Erfelijke uitval is niet te genezen, maar wel te vertragen met de juiste behandeling.
Komt haar terug na haaruitval? Bij telogen effluvium en alopecia areata is teruggroei heel goed mogelijk. Bij gevorderde erfelijke kaalheid is de follikel soms zo beschadigd dat teruggroei niet meer lukt zonder medische ingreep, zoals een haartransplantatie.
Kan stress echt kaalheid veroorzaken? Ja. Extreme of langdurige stress kan telogen effluvium veroorzaken, waarbij een groot deel van de haren tegelijk in de rustfase gaat en daarna uitvalt. Dit gebeurt meestal twee tot drie maanden ná de stressvolle periode, waardoor de verbinding soms niet meteen wordt gelegd.
Speelt voeding een rol? Zeker bij tekorten wel. Een ijzertekort is een van de meest voorkomende en makkelijkst te corrigeren oorzaken van haaruitval, zeker bij vrouwen met een zware menstruatie.
Merk je dat je haar zichtbaar dunner wordt of ontstaan er kale plekken, laat dat dan controleren door een arts. Veel oorzaken zijn behandelbaar, en hoe eerder je ermee aan de slag gaat, hoe meer resultaat je kunt verwachten.